مقالات

مهارت همدلي

همدلی

 جلال مرادی

روانشناس بالینی

براي اينكه بتوانيم سختي‌هاي زندگي كه بنا به ماهيت اجتماعي مجبور به روبرو شدن با آنها هستيم را پشت سر بگذاريم نياز به حمايت‌هاي اجتماعي داريم و يكي از مهمترين اين حمايت‌ها همدلي است.

زماني كه مشكلي داريد و دوست شما با دقت به سخنان شما گوش داده و شما را مي‌فهمد، و وقتي از او جدا مي‌شويد انرژي حاصل از اين همدلي در وجود شما متجلي مي‌گردد. در واقع اين انرژي به شما توان مي‌بخشد كه خود را بهتر پذيرفته و با ديگران نيز ارتباط بهتر و خوشايندي برقرار كنيد.

همدلي، از نخستين سال‌هاي زندگي در افراد وجود دارد اما افراد مختلف از نظر توان و تمايل به همدلي كردن با ديگران متفاوتند.

تفاوت‌هاي فردي

هر فرد ساختار ژنتيكي مخصوص به خود داشته و هر خانواده‌اي سبك و روش زندگي مخصوص به خود را داراست. بدين ترتيب هر يك از ما منحصر به فرد بوده بطوري كه در بعضي زمينه‌ها با ديگران متفاوت و در برخي زمينه‌ها مشابه هستيم. برخي براي برقراري ارتباط افرادي را برمي‌گزينند كه بيشترين شباهت‌ها را با آنان داشته باشند و برخي معتقدند كه تفاوت‌ها به ما فرصت مي‌دهند كه بفهميم چه مهارت‌هايي را نداريم و بايد به دنبال كسب آنها باشيم.

تعريف همدلي

همدلي نوع خاصي از توجه داشتن به ديدگاه ديگران است. فرد از طريق ادراك واكنش‌هاي عاطفي ديگران، واكنش‌هاي عاطفي از خود نشنان مي‌دهد كه به آن همدلي گويند. به منظور برقراري روابط همدلانه فرد بايد بتواند خود را جاي ديگران گذاشته، امور را از ديدگاه آنان ببيند و از خود بپرسد كه اگر جاي او بودم چه‌احساسي داشتم؟

شرط لازم براي چنين كاري اين است كه فرد خود را بشناسد ، انگاه مي‌تواند ديگران را نيز با همان وضعيتي كه هستند با تمام ضعف‌ها و توانمدي‌هايشان بپذيرد و به آنها احترام بگذارد.

راه هاي رسيدن به همدلي

1-  درك چار چوب ذهني ديگران: درك هر يك از ما از يك موقعيت خاص با ديگري كاملاً متفاوت است، زيرا هر يك از ما برحسب تجربيات خود موضوعي را تفسير مي‌كنيم. افرادي مايلند درباره‌ي موضوعي به تفصيل بشنوند، عده‌اي تنها مي‌خواهند از نتايج چيزي با خبر شوند، بايد بتوانيم چارچوب ذهني ديگران را شناخته و بدانيم چه چيزي برايشان اهميت دارد آنگاه با برآوردن انتظارات‌شان مي‌توانيم رابطه‌اي گرم و صميمي ايجاد كنيم. بايد در حد امكان چارچوب ذهني خود را به ديگري نزديك كرد تا زمينه‌ي سخن گفتن و ارتباط ميسر شود گاهي به طور ناخودآگاه خود را با فردي صميمي حس مي‌كنيم كه از نظر فرهنگي، تجارب زندگي و… با ما شباهت دارد؛ پس بايد بتوانيم به سخنان طرف مقابل خواه موافق ، خواه مخالف احترام بگذاريم و بكوشيم تا قضايا را از ديدگاه او ببينيم و درك كنيم .

2-   كنترل احساسات و هيجانات: افراد مختلف در برابر محرك‌هاي مشابه احساسات مختلفي را تجربه مي‌كنند. در برخورد با يك رويداد خاص فردي ممكن است عصباني شود، ديگري غمگين و يكي به راحتي از آن بگذرد. واكنش‌ها نيز متفاوت است. يكي عصبانيت خود را بروز مي‌دهد ، ديگري را متزلزل كرده و فكر مي‌كند كه چه بايد بكند؟ ميزان مهارت افراد در بيان احساسات به برقراري ارتباط هر چه بهتر با ديگران كمك مي‌كند يكي از عوامل زيربنايي در دستيابي به همدلي تسلط بر هيجانات و احساسات است. براي برقراري روابط همدلانه بايد احساسات خود را شناخته، كنترل آن را در دست گرفته و اجازه ندهيم كه پريشاني خاطر تفكر ما را خدشه دار سازد. افرادي كه به خويشتنداري دست‌يافته‌اند ، احساسات ديگران را بهتر مي‌شناسند.

3-   هماهنگي: به معني انعكاس رفتارهاي طرف مقابل است ، به نحوي كه وي بتواند در اعمال و گفته‌هاي شما، اعمال و گفته‌هاي خود را بيابد. هماهنگي اين است كه وارد جهان طرف مقابل شده به ترتيبي كه با ما احساس يگانگي كند و جنبه‌هايي از خود ما را كه شبيه ديگران است، به آنها نشان دهيم. اين درست است كه ما با كساني كه احساسي مانند ما دارند و داراي همان باورهاي ما هستند بهتر از همه ارتباط برقرار مي‌كنيم؛ اما از طريق هماهنگي‌هايي كه ايجاد مي‌كنيم مي‌توانيم با افرادي كه صميميت كمتري داريم نيز بر صميميت خود بيفزاييم و از اين طريق راه‌را براي ايجاد روابط همدلانه باز نماييم.

از راه‌هاي مختلفي مي‌توان هماهنگي با ديگران را افزايش داد:

  • زبان اندام: وضعيت نشستن، حركت دست، راه رفتن ، لباس پوشيدن
  • نحوه‌ي سخن گفتن: واژه‌هاي انتخابي ، اصطلاحات خاص، سرعت و لحن صدا
  • احساسات و خلقيات: نگرش، باورها، اعتقادات، وسعت نظر و سعه صدر

هر قدر بيشتر بتوانيم شباهت‌هاي خود را با ديگران پيدا كنيم و بيشتر بتوانيم تفاوت‌هايمان را بپذيريم و به آنها احترام بگذاريم، امكان دستيابي به هماهنگي بيشتر شده ، درنتيجه برقراري روابط همدلانه موفق‌تر خواهد بود.

4-گوش كردن: گوش كردن با شنيدن صرف تفاوت دارد. گوش كردن عملي ارادي است كه به صبر و توجه نياز دارد. دقيق شنيدن يك مهارت اكتسابي است كه مستلزم تلاش فراوان است. در اين رابطه به غير از گوش، از قلب و چشمان نيز بايد ياري گرفت و به اصطلاح به سخنان گوينده بايد گوش دل سپرد. واكنش‌هاي ما هنگام گوش كردن، سوالاتي كه مطرح مي‌كنيم، حالات و حركات ما همگي در دقيق شنيدن موثر است. پس استباط خود را از بيانات و احساسات گوينده به او منتقل كنيد خواه موافق ، خواه مخالف. با بيان استنباط خود در واقع به گوينده نشان مي‌دهيد كه به عمق مطلب او پي برده‌ و از نقطه‌نظرهاي او كاملاً آگاهيم. در ذهن خود مطالب گوينده را جمع‌بندي كرده ، سپس آن را به صورت خلاصه انتقال دهيد .

براي دقيق گوش كردن چهار فن وجود دارد:

  • تعبير و تفسير كردن: مطالبي كه شنيده‌ايد را براي گوينده تفسير كنيد تا مطمئن شويد كه سخنان او را درست فهميده‌ايد.
  • انعكاس احساسات: وقتي كسي ناراحت و عصباني به نظر مي‌رسد با دقيق شنيدن، همدلي خود را به او منعكس نماييد.
  • انعكاس مفاهيم: به طور خلاصه، حقايق و محتواي سخن گوينده را به او منعكس سازيد.
  • تركيب كردن و خلاصه نمودن: نكات مختلف گوينده را با هم تركيب كرده و در يك جمله به او منعكس كنيد.

( مهارت همدلي يعني اينكه فرد بتواند زندگي ديگران را حتي زماني كه در آن شرايط قرار ندارد، را درك كرده تا بتواند انسان‌هاي ديگر را وقتي با او بسيار متفاوت هستند ، بپذيرد و با آنها احترام بگذارد. بسياري از رفتارهاي خشن در سطح جامعه ناشي از نداشتن مهارت همدلي مي‌باشد. همدلي روابط اجتماعي را بهبود ‌بخشيده و به ايجاد رفتارهاي حمايت كننده و پذيرنده نسبت به انسان‌هاي ديگر منجر مي‌شود. دوستي‌ها و ارتباطات را تقويت نموده و باعث مي شود تا سطح آگاهي ‌هاي اجتماعي در جامعه افزايش پيدا كند).

 

نوشته شده در گروه: روانشناسی, مهارت های زندگی, مهارت های زندگی

ارسال دیدگاه (۰) ↓

ارسال دیدگاه