مقالات

در حال زندگی کن

در حال زندگی کن

در حال زندگی کن

تحلیل روانشناسی نمایش «الف وارد می شود»
جلال مرادی
دکترای مدیریت آینده پژوهی و روانشناس بالینی
برخورداری از یک هویت چند بعدی، برای مقابله با مشکلات زندگی مزیت های زیادی دارد. کسانی که برداشت تک بعدی از خود دارند از توانایی محدودی برخوردار هستند. این افراد زمانی که با چالش یا بحران دشواری مواجه می شوند، نمی توانند احساس کارآمدی خود را حفظ کنند.
ستاره ها و قهرمانانی که پایه و اساس هویت خود را بر زندگی حرفه ای بنا نهاده اند، به سختی می توانند احساس اثر بخشی را بعد از خاتمه فعالیت حرفه ای یا رکورد خود حفظ کنند.
این افراد به دنبال شکست و یا محدودیت موقت دچار درماندگی، قهر اجتماعی و سرخوردگی می شوند و احساس فقدان می کنند و انگیزه ای برای تلاش یا تغییر نمی بینند. این موضوع در میانسالی و سالمندی چالش بر انگیز تر و جدی تر به نظر می رسند.
نظریه عدم مشارکت توسط کامینگ ¬ و هنری جزء اولین و بحث برانگیزترین نظریه ها می¬باشد. براساس این نظریه، فرد در سالهای میانی عمر، فناپذیری و مرگ خود را یاد می¬کند و تدریجاً برخوردهای خود را با اجتماع و دیگران کاهش داده و همزمان جامعه نیز، متقابلاً فرد را از خود جدا می¬سازد.
داستان کاملا این موضوع را به تصویر می کشد و فرایند منزوی شدن با تغییر ساختار اجتماعی ، و عدم قبول روند رشد و تغییرات به خوبی در شخصیت های داستان نمایان است.
شخصیتی که نمی خواهد بپذیرد که دنیا تغییر کرده است و همواره با حفظ اشیاه و لوازم دوران اوج خود ؛ خاطرات خود را مرور می کند و به زندگی فعلی نه می گویید.
ما با موضوع دیگری نیز در این داستان مواجه هستیم و آن نظریه نظریه فعالیت است. نظریه فعالیت، مخالف نظریه عدم مشارکت می¬باشد و توسط هرست بیان شده است. وی عقیده دارد که فعالیت سلامتی را در پیری افزایش می¬دهد. بنابراین بزرگسالانی که فعال می¬مانند در فعالیت¬های تشویق شده و جایگاه¬ها، روابط، سرگرمی¬ها و علایق جدیدی را بدست می¬آورند و با احساس رضایت و آرامش پیر می شوند.
در این داستان شخصیت آقای “ب” سعی دارد؛ دنیای خودش را مملو از آرامش نشان دهد و تصویر ها و موقعیت های طنز آمیزی را برای اثبات این مساله به آقای “الف” نمایان می کند؛ غافل از اینکه اون هم با دنیای جدید همگن و همراه نشده است بلکه دنیای خود را در زیر زمین کرایه ابزار و لباس های نمایش متوقف کرده و با گذشته خود زندگی می کند.
تضاد دیدگاه بازیگر با دنیای جدید ، عدم پذیرش زندگی فعلی را به دنبال داشته است. چالش بر انگیز ترین بخش های نمایش نوع دیدگاه دو بازیگر اصلی به زندگی است یکی معترض به وضعیت حال و دیگری ساکن بودن در گذشته دور؛ اما هر دو نفر شخصیت یک بعدی خود را به طریق خاص به نمایش می گذارند و نشان می دهند که در ایدئولوژی یک مسیر را طی کرده اند و فقط دیدگاه و توصیف متفاوتی دارند.
اریک اریکسون، روانشناس مشهور که متأثر از زیگموند فروید بود، عقیده داشت که افراد در هر مرحله از رشد در زندگی، با یک تضاد روبرو می‌شوند که نقطه‌ عطفی در فرایند رشد خواهد بود.
به باور او، این تضادها در به وجود آوردن یک کیفیت روانی یا ناکامی موثر اند. در خلال این دوره، هم زمینه برای رشد شخصی بسیار فراهم است و هم برای شکست و ناکامی.
شخصیت های نمایش ما در دوره سالمندی قرار گرفته اند ؛ دوره یکپارچگی در برابر ناامیدی.
این دوره بر بازتاب فعالیت‌های گذشته تمرکز دارد. آن‌هایی که در مراحل پیشین رشد چندان موفق نبوده اند یا به این باور اند که شکست خورده اند، حس خواهند کرد که زندگی‌ شان تلف شده است و بر گذشته افسوس خواهند خورد. در این حالت است که فرد با حس ناامیدی و ناخشنودی روبرو خواهد شد. کسانی که از دستاوردهای گذشته خود در زندگی احساس غرور داشته باشند، حس یکپارچگی، درستی و تشخّص خواهند کرد. با موفقیت پشت سرگذاشتن این مرحله یعنی نگاه به گذشته با اندکی تأسف و احساس رضایت کلّی؛ این افراد کسانی هستند که خردمندی به دست می‌آورند، حتی در مواجهه با مرگ.
نمایش «الف وارد می شود» به دقت و زیبایی این دوره را به تصویر کشیده است و به بیننده متذکر می شود که در زندگی سیال و متحرک باشد در غیر این صورت در مرحله ای از زندگی به ناچار متوقف خواهد شد و زندگی را به صورت یک خاطره ، پی در پی مرور خواهد کرد.
بیننده بعد از دیدن این نمایش قطعا به فکر تغییر و جبران خواهد افتاد و به صورت عملی در خواهد یافت که در صورت داشتن هویت تک بعدی محکوم به فناست.
ساختار نمایش به حدی طبیعی شکل گرفته که بیننده را به داخل خود می کشد و پیام مهم خود را به خاطره او پیوند می دهد ؛ “در حال زندگی کن، چند بعدی باش، و با تغییرات هماهنگ شو؛ تا به خرسندی و یکپارچگی برسی” .
https://t.me/razmosaver/5841

نوشته شده در گروه: مصاحبه ها

ارسال دیدگاه (۰) ↓

ارسال دیدگاه